Verschillende Schrijfwijzen
Een van de meest opmerkelijke dingen, en de kopzorg van allen die zich
vermaken (:-D) met het opzoeken van hun voorouders is de verschillende
schrijfwijze van de familienamen. Het gebeurt dat in een document een en
de zelfde persoon, zijn naam op drie verschillende manieren gespeld wordt.
Maar dit is wel al te goed bekend.
Hier volgenen de ons bekende schrijfwijzen van de geregistreerde
naamgenoten:(Uit: De Familie Kraewinkels van de XVII Eeuw tot heden: ~ Uitgave ter gelegenheid van de tweede familiereunie te Maaseik op 10 Maart 1990.)
KRAEWINKELS, KRAWINCKEL(S), KRAWINKEL(S), CRAUWINCKELS, KRAWINKELS, CRAIWINCKELS,
CRAWINCKEL, CRAMWINCKEL(S), CRAAMWINCKEL(S), CRAUWINCKEL, KRAUWINCKELS, KRAEWINKEL, CRAYWINCKELS, CRAWINCKELS,
KRAWINCKELS, CRAEYWINCKELS, CRAUWINKEL, CRAWINKELS, CRAEWINKELS, CRAEWINCKELS,
CRAUWINKELS, CRAAWINCKEL, CRAYWINCKEL, KRAEWINCKELS, CRAEWINCKEL, CRAEYWINCKEL,
CRAUWINCKERS, CRAWINKEL, CRUYWINCKEL.
De Herkomst van de Familienaam
Laat ik van in het begin duidelijk stellen: over de herkomst van de familienaam
Kraewinkels bestaat er natuurlijk geen enkele zekerheid. Nochtans
denk ik niet dat er enige twijfel bestaat over het feit dat de naam Kraewinkels
-Crauwinckel-van Craywinckel enz. aanduidt dat de betrokken personen
afkomstig waren van een oord of oorden met gelijkluidende naam. Sprekend
hiervoor is het aantal plaatsen en leengoederen met die naam. Een er van
is echter voor de familie van het Maasland wel erg belangrijk. We denken
hier aan Krawinckel bij Geleen. Opmerkelijk is dat de opsplitsing
van dit leengoed begin XVI eeuw, samenvalt met het verschijnen van verschillende
Krawinckels; er zijn de eerste vermeldingen in Nürnberg; en
het is slechts vanaf 1550 dat we de eerste vermeldingen zien van Crauwinckels
in het Maasland. Rond die tijd zijn ook de eerste aantekeningen van Crauwinckels in het Rheinland.
Moeilijker te bewijzen is dat er een verband zou bestaan tussen "De
Van Craywinckel" waarschijnlijk noblesse uit die tijd, en verwand aan de
bezitters(of zelf eigenaar) van het leengoed, en de "Crauwinckels", over
gans de lijn landbouwers, zoals gezegd: behalve dat zij zouden afkomstig
zijn van het leengoed Krawinckel.
Ook in Duitsland wordt er melding gemaakt van een adelijke familie
die verbleven zou hebben te "Krowinkel"; doch we vermoeden dat het hier
om een totaal andere tak gaat. Blijft natuurlijk de grote vraag waar komt
de niet alledaagse naam Crauwinckel vandaan.
De betekenis van de Familienaam
De ontwikkeling van de plaatsnamen evolueert niet in dezelfde mate en zelfde
zin als onze taal. Daar waar het woord aan een constante verandering onderworpen
is, blijken plaatsnamen eerder constant te blijven, en een begrip in te
houden en te behouden, dat in vele gevallen verloren is gegaan. Een plaatsnaam
heeft altijd iets te maken gehad met de aard of betekenis van de plaats.
Zo worden een aantal plaatsen naar dieren genoemd. Anderen plaatsnamen
zijn meer abstract en hebben hun naam te danken aan gebeurtenissen uit
het verleden. Weer een andere mogelijkheid is dat de plaatsnaam betrekking
heeft op de bewoner of bezitter.
Een groot aantal leengoederen waren natuurlijk eigendom van de Vorst.
Heersers kennen we meestal door hun voornaam. Zo kan het dat vele plaatsen
genoemd worden naar de voornaam van de bezitter of heerser op het ogenblik
van hun ontstaan. In akten van rond de X eeuw komen we onder de vorsten
meermaal de voornaam Crawinkel tegen in verschillende vormen
Hier volgen een paar voorbeelden.
-
Chrauuinchil MB. ca. a. 1060 (VI, 163)
-
Cravunkele P.XII, 147 (Chr.Gozech.) a. 1088.
-
Crauwinkila Kö. 104 10. jh.
-
Craiunwinkila, Kö.103 10.lh.
-
Cranwinkele, Kö.196 ca. a. 1150.
-
Crawinkel, Kö. 212 f. ca. a. 1150.
-
Krawikule, Kö. 217 ca. a. 1150.
-
Kawinkila, (de) Kö. 100 11.jh.
-
Krawinkala, Kö. 141 a. 1050.
-
Krauuinkili, Ko. 145 11.jh.
-
Crawickele Wirt. Ukb. II n. 342 a. 1152; Hidber u. 24478 a. 1182.
-
Chrawinkel Pollinger a. 910.
Hier ligt misschien het ontstaan van de plaatsnaam. Hof behoorende aan
Craavunkele, leengoed van Krawinkili enz..Niet onwaarschijnlijk. Deze theorie
wordt versterkt door de relatie Van Halbeeck/Van Craywinckel zeker
te weten dat van Halbeeck en van Craywinckel belangrijke
families moeten geweest, misschien in dienst van de Vorst, en bedacht met
leengoederen in de vorm van erkennig of betaling.
Ik wil U ook niet een andere aannemelijke theorie onthouden. Het woord
win(c)kel duidt op een afgelegen plaats of volgens anderen op een landgoed
in de vorm van een driehoek.(Herman Jellinghaus: Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Grundwörtern. Hildesheim: Olms, Paderborn: Schöningh, 1971, blz.171)
Het Duitse winkel wordt veelvuldig
gekoppeld aan dierennamen.( H. Henning: Versuche zur Deurtung eines Ortsnamens - Krewinkel)Voorbeelden ten over: Vosswinkel-Mauswinkel-Hasenwinkel-Wolfwinkel
enz.. Kra of Cra of Cray wordt in verband gebracht
met Krähe (kraai). Ook weer gezien een plaats meestal wordt
aangeduid met een kenmerk, zou het hier gaan om plaatsen, waar vele kraaien
nestelden. Om het geheel een beetje spijziger te maken verwijzen de specialisten
dan naar de "galgenplaatsen".